« أَ إِذا ضَلَلْنا فِي الأَرْضِ أَ إِنَّا لَفِي خَلْقٍ جَدِيدٍ » « 1 » . * ( « وَلَئِنْ رُدِدْتُ إِلى رَبِّي لأَجِدَنَّ خَيْراً مِنْها مُنْقَلَباً » ) * - اين كلام مبنى بر همان اساس گذشته است كه گفتيم چنين افرادى براى خود كرامت و استحقاقى براى خيرات معتقد مىشوند ، كه خود باعث اميد و رجائى كاذب نسبت به هر خيرى و سعادتى مىگردد ، يعنى چنين كسانى آرزومند مىشوند كه بدون سعى و عمل به سعادتهايى كه منوط به عمل است نائل آيند . آن وقت از در استبعاد مىگويند چطور ممكن است قيامت قيام كند ؟ و به فرضى هم كه قيام كند و من به سوى پروردگارم برگردانده شوم در آنجا نيز به خاطر كرامت نفسانى و حرمت ذاتى كه دارم به باغ و بهشتى بهتر از اين بهشت و به زندگيى بهتر از اين زندگى خواهم رسيد . اين گوينده بىنوا در اين ادعايى كه براى خود مىكند آن قدر خود را فريب داده كه در سخن خود سوگند هم مىخورد . چون حرف « لام » كه بر سر جمله « و لئن رددت » در آمده لام قسم است . و به علاوه ، گفتار خود را با لام تاكيد در اول كلمه « لاجدن » و نون تاكيد در آخرش مؤكد مىكند . و اگر به جاى اينكه بگويد : « خدا مرا به زندگى بهترى مىرساند » گفت « به زندگى بهتر مىرسم » و به جاى اينكه بگويد « خدا مرا باغ بهترى مىدهد » گفت « باغ بهترى خواهم داشت » همه به علت آن كرامتى است كه براى خود قائل شده . اين دو آيه مورد بحث همان مضمونى را افاده مىكند كه آيه شريفه « وَلَئِنْ أَذَقْناه رَحْمَةً مِنَّا مِنْ بَعْدِ ضَرَّاءَ مَسَّتْه لَيَقُولَنَّ هذا لِي وَما أَظُنُّ السَّاعَةَ قائِمَةً وَلَئِنْ رُجِعْتُ إِلى رَبِّي إِنَّ لِي عِنْدَه لَلْحُسْنى » « 2 » آن را مىرساند . * ( « قالَ لَه صاحِبُه وَهُوَ يُحاوِرُه أَ كَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرابٍ ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلًا » ) * . اين آيه شريفه و ما بعدش تا آخر آيه چهارم پاسخ رفيق آن شخص را در رد گفتار وى حكايت مىكند ، كه يك جا گفته بود : * ( « أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مالًا وَأَعَزُّ نَفَراً » ) * و جاى ديگر هنگامى

--> ( 1 ) آيا بعد از آنكه در زمين گم شديم دوباره خلقت تازه اى به خود مىگيريم ؟ سوره الم سجده ، آيه 10 . ( 2 ) و اگر از جانب خويش از پس محنتى كه به دو مىرسد رحمتى به او دهيم ، گويد اين از خود من است و گمان ندارم رستاخيز به پا شود ، و اگر به سوى پروردگارم برند مرا نزد وى نكويى هست . سوره فصلت ، آيه 50 .